ویژگی بیولوژیکی وباکتریولوژیکی آب

سرويس : عمومی
88/04/18-11:45
2009-07-09 11:45:27
آخرين مشاهده : 89/06/14-15:09
59 : کد خبر
تعداد مشاهده : 369

 براي حفظ همگامي و هماهنگي با پيشرفتهاي ملي و جهاني در زمينه صنايع و علوم استانداردهاي ايران در مواقع لزوم مورد تجديدنظر قرار خواهند گرفت و هرگونه پيشنهادي كه براي اصلاح يا تكميل اين استاندارد برسد در تجديد نظر بعدي مورد توجه واقع خواهد شد .

 بنابراين براي مراجعه به استانداردهاي ايران بايد همواره از آخرين چاپ و تجديدنظر آنها استفاده كرد .

 در تهيه و تجديدنظر اين استاندارد سعي شده است كه ضمن توجه به شرايط موجود و نيازهاي جامعه حتي المقدور بين اين استاندارد و استاندارد كشورهاي صنعتي و پيشرفته هماهنگي ايجاد شود .

 لذا با بررسي امكانات و مهارتهاي موجود و اجراي آزمايشهاي لازم اين استاندارد با استفاده از منابع زير تهيه گرديده است .

1-   Guidelines for drinking – water quality vol.1 recommendations W.H.O. 1984

2-   The examination of water and water supplies seventh edition Edwin windle taylor 1958

3-   Bacteriological examination of water supplies hermagesty stationary office 1973

 ويژگيهاي ميكروبي آب آشاميدني مبناي قضاوت در مورد تعيين قابليت شرب آبها از نقطه نظر بيولوژيكي قرار ميگيرد . البته قضاوت صحيح بدون رعايت ساير جوانب از جمله شرايط و دوره تناوب نمونه برداري نگهداري نمونهها و بالاخره دقت در انجام آزمايشها ميسر نخواهد بود .

 اصولا آبي كه بمصرف آشاميدن ميرسد بايد از ميكرو اورگانيسمهاي بيماريزاي شناخته شده و همچنين باكتريهاي نشانگر كه نشانه آلودگي آب با مدفوع است عاري باشد . كليفرمها مهمترين باكتريهاي نشانگر هستند كه در آزمايش باكتريولوژيكي آبها مورد توجه قرار ميگيرند . گرچه اين باكتريها غير از مدفوع

در منابع ديگر نظير آب و خاك نيز ممكن است يافت شوند ولي فراواني بسيارشان در مدفوع انسان و ساير حيوانات خونگرم و دارا بودن ويژگيهاي ديگر است كه باعث ميشود اين باكتريها در آزمايشهاي مستمر آبهاي آشاميدني از اهميت خاصي برخوردار باشند . باكتريهاي كليفرم را ميتوان چنين تعريف نمود : "

كليه باكتريهاي گرم منفي ميلهاي شكل بدون هاگ كه ميتوانند در حضور املاح صفراوي رشد كرده و در مدت

 هدف از تدوين اين استاندارد تعيين و تعريف شمارش كلي باكتريها , استاندارد باكتريولوژيكي , تقسيم بندي , روشهاي آزمايش , دفعات نمونهبرداري در زمينه آزمايشهاي باكتريولوژي و ويژگيهاي بيولوژيكي آبهاي آشاميدني ميباشد

3- شمارش كلي باكتريها:

شمارش كلي باكتريها در آب داراي اهميت زيادي نيست و بسياري از آبهائي كه كاملا سالم هستند ممكن است داراي تعداد زيادي باكتري باشند .

همچنين آبهائي كه قليائي هستند و از لايههاي گچي و آهكي عبور ميكنند داراي باكتريهاي زيادتري ميباشند و بنظر ميرسد كه اغلب باكتريهاي اين آبها بي ضرر است . بندرت ديده ميشود كه آبي فاقد باكتري باشد , ولي ممكن است آب چاههاي بسيار عميق تعداد نسبتأ كمتري باكتري داشته باشد و همچنين اين احتمال وجود دارد كه در هنگام رسيدن آب به سطح زمين تعداد باكتريها زياد تر شود . بنابراين تعدادي از اين باكتريها , آنهائي هستند كه بطور طبيعي در آب زندگي ميكنند و شامل كوكسيها , باسيلهاي هاگ دار و بدون هاگ , اسپريلها و قارچهاي ميكروسكپي هستند تعدادي از اين باكتريها در شرايط معمولي آزمايشگاهي رشد نميكنند ولي بسياري از آنها در روي محيطهاي كشت معمولي در دماي 20تا 22درجه سانتي گراد و تعدادي ديگر در 37درجه سانتي گراد رشد ميكنند در آبهاي تصفيه يا كلرينه شدهاي كه در مخازن نگهداري ميشوند بويژه در نقاط گرم باكتريها ممكن است تكثير يابند بطور كلي آب چاههاي عميق در مقايسه با آب چاههاي كم عمق از كيفيت بهتري برخوردار هستند و از موارد استثنأ همانطور كه گفته شد چاههاي مناطق آهكي و گچي ميباشد كه باكتريها را از خود عبور ميدهد .

تغييرات فصلي در تعداد باكتريها بسيار موثر است . معمولا در اولين بارندگي پس از فصل خشك تعداد باكتريها در بسياري از چاهها , چشمه هــــا و رودخانه ها بالا ميرود ولي پس از مدت بارندگي طولاني اين تعداد كاهش مييابد بنابراين زمان نمونهبرداري از آب با توجه به وضعيت بارندگي داراي اهميت زيادي است همچنين بايد در نظر داشت كه با استفاده از روشهاي متداول آزمايش معدودي از باكتريها در روي محيطهاي جامد كلنيهاي قابل رويت بوجود ميآورد . از طرف ديگر دماي گرم خانه گذاري و مدت زمان و انتخاب نوع محيط كشت نيز داراي اهميت زيادي است . معمولا آزمايش با استفاده از يك محيط كشت استاندارد نوترينت آگار در مدت 24ساعت گرم خانه گذاري در دماي 22و 37درجه سانتي گراد انجام ميگيرد . تعداد كلنيهاي 37درجه سانتي گراد تقريبأ هميشه كمتر از 22درجه سانتي گراد است . معمولا شمارش در 37درجه نشانه باكتريهاي بيگانه يا گذرا است ولي حتي تعداد زياد باكتري در اين درجه نميتواند دليل بر ناسالم بودن آب باشد از آنجائيكه زمان گرم خانه گذاري در شمارش تعداد كل اثر ميگذارد لازم است كه اين زمان را تثبيت كرد و معمولا 24ساعت ميباشد بايد توجه داشت كه نتايج گرم خانه گذاري 48ساعته ميتواند بسيار متفاوت باشد زيرا شمارش تعداد كل ميكرو اورگانيزمها افزايش مييابد . شواهدي در دست است كه نشان ميدهد اگر در تعداد كل ميكرو اورگانيزمها در هر ميليليتر بيش از 10^{3باشد باعث جلوگيري از رشد كليفرمها در محيطهاي كشت ميگردد . بهمين دليل شمارش تعداد كل باكتريها در آبهاي لولهكشي نشده نبايد از 500كلني در هر ميليليتر تجاوز نمايد .}

نمونه هاي جمع آوري شده بايد در مجاورت يخ قرار گرفته و حداكثر تا6ساعت بعد به آزمايشگاه برسد . افزايش دما باعث كاهش تعداد اشريشيا كلي ميشود در حاليكه باكتريهاي كلي فرم ديگر با استفاده از مواد آلي موجود در آب ميتوانند تكثير يابند .

 آب آشاميدني بايد از باكتريهاي كلي فرم عاري باشد . هنگاميكه استانداردهاي باكتريولوژيك توصيه ميگردد بايد توجه داشت كه بين آب شبكههاي بزرگ كه توسط عده زيادي از مردم مصرف ميشود و چاههاي خانگي يا چشمه ها و چاههائي كه توسط عده كمي از مردم مورد استفاده قرار ميگيرد تفاوت از نظر نحوه آبرساني وجود دارد . بعنوان مثال : در مورد اجتماعات كوچك ممكن است لولهكشي از منبع آب از نظر اقتصادي عملي نباشد . بايد در نظر داشت كه آيا آب لولهكشي كلرينه شده است ؟ و نمونهبرداري قبل و يا بعد از وارد شدن آب به شبكه توزيع  صورت گرفته است . نحوه نمونهبرداري جهت آزمايش باكتريولوژيك آب داراي اهميت بسياري است .

6- دفعات نمونهبرداري بمنظور آزمايش باكتريولوژيكي آب :

 دفعات نمونه برداري و آزمايش نمونه هاي آب بايد كنترل صحيح كيفيت آب را امكانپذير سازد .

 ميزان كلر باقيمانده و كيفيت باكتريولوژيك آب بايد بطور مستمر كنترل گردد لازم به تذكر است كه اندازه گيري كلر باقيمانده در آب داراي اهميت بسيار زيادي است در صورت امكان جهت منابع آب بزرگ شهري بهتر است از دستگاههائي كه بطور خودكار ميزان كلر باقيمانده موجود در آب را اندازه گيري ميكنند استفاده كرد و بايد اضافه شود كه اين دستگاهها جهت منابع كوچك آب داراي كاربرد نيست به جدول شماره2مراجعه گردد .

 آبهاي آشاميدني بايد پيش از وارد شدن به شبكه توزيع كلرينه گردند و ليكن در بعضي از نقاط دور افتاده ممكن است اين كار امكانپذير نباشد . آزمايشهاي باكتريولوژي بايد در فواصل زماني تعيين و با در نظر گرفتن تعداد مصرف كنندگان منبع آب انجام نپذيرد .  طبق جدول شماره